(OAG) ÇALIŞMA ETİĞİ KURALLARI

AMAÇ: Ortak Arayış (OA)’ın temel amacı, kendini demokrat, sosyal demokrat, solcu, sosyalist olarak niteleyenlerin, çıkarları daha fazla sosyal haklar, demokrasi ve özgürlükten geçen geniş kesimleri kapsayacak bir şekilde, “demokrasi ve özgürlükler” ortak paydasında yeni bir siyasi kulvarı tariflemektir.

OA, bu kulvarın tariflenmesi sürecine aktif katılımı sağlayacak bir ortak zeminin oluşturulması çalışmalarını yürütmek üzere bir araya gelmiş gönüllülerden oluşur.

Demokrasi ve özgürlüklerin genişletilip derinleştirilmesini amaçlayan tüm siyasi parti, sivil toplum kuruluşu, oluşum ve hareketler, yaşamsal çıkarları daha fazla demokrasi ve özgürlükten geçen tüm toplumsal sınıf ve kesimler bu ortak zeminde yer alacak temel ve kurucu unsurlardır.

ORTAK ARAYIŞ ÇALIŞMA ETİĞİ

OA, “Yöneten yönetilen ayrımının olmadığı; özgürlükçü ve dayanışmacı bir toplumsallık” tahayyül etmekte, bu toplumsallığın otoriter ve hiyerarşik ilişkilerle kurulamayacağını kabul etmektedir.
OA, yukarıda kısaca tarif edilmeye çalışılan toplumsallık tahayyülünü uzak bir geleceğe ertelemektense, bugünü içererek kurulması gerektiğini; kişinin önce kendi iktidar hırsıyla başa çıkmayı sonra diğer kişilerle kuracağı ilişkilerde iktidar üretmemeyi temel bir amaç olarak kabul etmesini arzulamaktadır.
OA katılımcıları birbirlerine karşı eşit ve eşdeğerlidir. Bu durumun işler hale gelmesi için sekreterlik, kolaylaştırıcı vb. görevler gönüllülük esasına göre üstlenilir ve rotasyona tabidir.
Görevlerdeki rotasyon süresi tarafların anlaşmasıyla değiştirilebilir; ancak hiçbir şekilde altı ayı geçemez.
OA’ın çalışmaları mutlak anlamda bir şeffaflık içererek yürütülür. Kolaylaştırıcı ya da sekreter şeffaflığın gereklerini yerine getirmekle yükümlüdür (Toplantıya katılanların listelenmesi, alınan kararların toplantı sonunda özetlenmesi, gruba ilan edilmesi, bir sonraki toplantı zaman ve gündeminin ilan edilmesi..vs.)...
OA’da kararların -grubun tamamının karar alma sürecine aktif katılımını; ortak ve özgür irade temelinde bütün muhatapların kabul edebileceği kararlar alabilmeyi; azınlıkları ezmemeyi/yok saymamayı; anlaşılmama hissine kapılmadan ya da başka rahatsızlıklar duyulmadan herkesin kabul edebileceği, tahakkümsüz ve şiddetten arınmış çözümü; çoğunluklara azınlıklardan daha fazla erk tanımamayı; çoğunluk sisteminin tersine bireysel kanıların oluşmasını mümkün kılmayı ve herkes için en uygun olan çözümler üretilmesini hedefler (bkz: EK -1 ve EK-2).
7. OA’a katılacak kişiler grubun amacını kabul etmiş sayılırlar. Onay ya da tavsiye gerekmez.
8. OA’a yollanan elektronik postalar grup üyelerine yöneliktir. Yazı sahibinin izni olmaksızın başkasına iletilemez.
9. OA, eylem ve bilgi üretimini gerçekleştirmek amacıyla çalışma komisyonları oluşturabilir.
Toplantılar sırasında tütün ve tütün mamulleri içilmez ve içenlerin toplantıyı devamlı izleyebilmesi için talep halinde sigara molası verilir.
Bu (11.) madde dışındaki bütün maddeler değiştirilebilir.

EK-1: BİR KARAR ALMA YÖNTEMİ OLARAK KONSENSUS (UZLAŞMA)
Konsensüs grup toplantılarını ve toplantıların ardından gelen karar alma süreçlerinde kolaylaştırıcı bir yöntemdir. Grubun tamamının karar alma sürecine aktif katılımını olanaklı kılmak için çeşitli yöntemler içerir.
Konsensüse varmak, ortak ve özgür irade temelinde, bütün muhatapların kabul edebileceği kararlar alabilmektir. Azınlıklar ezilmemeli veya yok sayılmamalıdır. Konsensüs, bir sorunun diğerleri tarafından anlaşılmama hissine kapılmadan ya da başka rahatsızlıklar duyulmadan herkesin kabul edebileceği, tahakkümsüz ve şiddetten arınmış çözümü hedefleyen bir yöntemdir.
En iyi olasılıkla bu sürecin sonunda hemfikir olunur. Ama bu her zaman mümkün değildir. Aynı zamanda farklı görüşler varlıklarını sürdürüyorsa, değerli sosyal öğrenim süreçleri başlatılır. Konsensüse giden yolda tüm muhataplar diğerlerinin bireyselliklerini, anlayışlarındaki farklılıkları ve olası çözüm önerilerini kabul etmeli ve ciddiye almalıdır. Bu karşılıklı saygının, hoşgörünün ve güvenin geliştirilmesi anlamına gelir.
Konsensüs prosedüründe tüm endişeler, itirazlar, rasyonel veya duygusal argümanlar ciddiye alınır. Yani içerikle ilgili sorunların duygusal endişelere göre öncelik taşıdıkları gibi bir itiraz hiyerarşisi yoktur.
Böylece konsensüs, karşılıklı dinlemek, kabul etmek ve belki de anlamak yoluyla farklılıkların olumlu biçimde değiştirilmesi imkanını içinde barındırır. Karar alma sürecinde işbirliği ve herkesi dikkate alma iradesiyle konsensüs, çoğunluk sisteminden belirgin olarak farklıdır.
Konsensüs yöntemini uygulamanın temel bir ön koşulu grubun benzer siyasi anlayış ya da aynı hedef gibi ortak bir zemine sahip olmasıdır. Konsensüs; eşit erk düzleminde bulunanlar arasında mümkündür.
Demokratik yöntemlerin çoğunluk sisteminde, azınlık olanlar hesap dışı kalır. Bu çoğunluklara azınlıklardan daha fazla erk tanınmasıyla yapısal şiddetin bir tezahürüdür. Çoğunluk sisteminde bireysel kanıların oluşması imkansızlaşır ve herkes için en uygun olan çözümler üzerine düşünülmez.
Konsensüs prosedürü mucizeler yaratmaz. Ama tahakkümsüz ve şiddetten arınmış bir toplum için vazgeçilmezdir.

KONSENSUSU KOLAYLAŞTIRACAK BAZI KURALLAR
AKTİF DİNLEME : Bir başkasının söyledikleri doğru biçimde anlamak için ne yanıt verebileceğimi düşünmeden söyleneni algılamaya çalışmak. Doğru algıladığından emin olmak. Hemen söz almayan ya da tepki vermeyen insanların da katılımını sağlamak için zaman tanımak.
DİĞER KİŞİLERİN KABULÜ: Diğer kişiyi kabul etmek, onunla ortaklıklar aramak ve rekabetten kaçınmak. Ötekilere güvenmek ve onlara sorumluluklar tanımak.
ÖZSORUMLULUK : Ortak kararlardan sorumluluk duymak. Kendini ortaya koyup, duyguları da belirtmek. “Ben” olarak konuşmak, “insanlar”, “biz” ya da “başkaları” adına değil.
ZAMAN BÖLÜ KİŞİ KURALI : Ayrılan zamanı varolan kişi sayısına bölerek kendi konuşma zamanını ayarlamak ve tekrarlardan sakınmak.

KONSENSÜS PROSEDÜRÜNÜN BASAMAKLARI
SORUNA AÇIKLIK GETİRİLMESİ : Tüm muhatapların aynı bilgi düzeyine ulaşmaları için sorun ve onunla ilişkili tüm olgular (gerekirse dışarıdan kişiler tarafından) sunulur.
KARAR KONULARININ FORMÜLE EDİLMESİ : Ne üzerine karar verileceğinin çok net ve ayrıntılı biçimde belirlenmesi önemlidir.
TUR : Her birey, ifade edilen soruna dair görüşünü söyler. Bu aşamada tartışma yapılmaz ancak anlamaya yönelik sorular sorulur. Herkes, olabildiğince birinci tekil şahıs dilini kullanarak söz alır ve herkesin eşit konuşma zamanına sahip olmasına dikkat eder. Ötekiler dinlemeye ve kendi fikirlerini söyleyecekleri zamanı doğru kullanmak için tekrarlara yer vermemeye dikkat ederler. Bu arada konsensüs sağlanıp sağlanmadığı meydana çıkar.
BEYİN FIRTINASI : Olası çözüm önerileri sunulur. Her şey mümkündür. Fantezi ve yaratıcılık sınırlandırılmadan her şey kaydedilir.
ÖNERİLERİN BAŞLIKLAR ALTINDA TOPLANMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ: Öneriler başlıklar altında toplanır ve tekrar okunur. Her öneri avantajları ve dezavantajları na göre değerlendirilir. Bu aşamada, çeşitli olanakların yarıştırılması değil ortaklıkların ve kısmi ayrışmaların tespit edilmesi önemlidir.
KONSENSÜS ÖNERİSİNİN ÜRETİLMESİ : Bu aşamada bir konsensüs önerisi formüle edilir. Çoğu zaman tercihlerin hangi çözüme yönelik olduğu çabuk belli olur.
DEĞERLENDİRME TURU : Herkes konsensüs basamaklarına dayanarak formüle edilen öneriye dair fikrini söyler. Bir konsensüsün mevcut olup olmadığına bakılır. Eğer konsensüs sağlanmışsa aşağıdaki maddeden devam edilir. Yok eğer bir konsensüse varılamamışsa “Beyin Fırtınası” maddesine geri dönülür. Bu durumda bir mola vermek ve belki de izleyen süreç için yeni bir terminoloji belirlemek önemlidir.
KONSENSÜSÜN UYGULAMAYA KONMASI : Varılan sonuç bir kez daha ifade edilir ve itirazı olup olmadığı sorulur. İtiraz varsa çözümlenmeye çalışılır. Yoksa sorumluluklar üstlenilir ve kimin, neyi, nasıl, nerede ve ne zaman yapacağı belirlenir.
ÇÖZÜMÜN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ : Belirlenmiş bir zamandan sonra çözüm tekrar gözden geçirilir. Neler gerçekleştirildi, ne gibi sorunlar ortaya çıkıyor, yeni bir eylem ve karar alma gereksinimi var mı?

KONSENSÜS PROSEDÜRÜNDE ROLLER
OLUŞTURUCU / KOLAYLAŞTIRICI : Tartışmanın konu içinde kalmasına ve aşağıdaki kurallara uyulmasına dikkat eder. Herkesin söz olmasını ve kimsenin sözünün kesilmemesini sağlar. Çözüm önerilerini toparlamaya ve ayrıştırmaya çalışır. Kendi görüşlerini rolünden ayrı tutmalıdır.
GÖZLEMCİ :Grup içindeki atmosfere dikkat eder ve yorgunluk, hırçınlık, fazla yoğunluk gibi durumlar ortaya çıktığında uzlaştırıcı müdahalede bulunur. Tek tek kişilerin duygularının üzerinden geçilmemesini sağlar.
ZAMAN AYARLAYICI: Tartışılacak konu için önceden belirlenmiş olan sürenin aşılmamasına özen gösterir ve gerekirse grubu uyarır. Belirlenen süre içinde bir çözüm bulunmasına dikkat eder.
YAZICI: Çözüm önerilerini ve kararları not eder. Karar için önemli olabilecek noktaları duvar gazetesine yazar. Uygulama ile ilgili sorumluların belirlenmesini sağlar. Uygulamanın hayata geçirilmesi için bir zaman belirler.

KONSENSÜS BASAMAKLARI
Aşağıdaki konsensus basamakları karar alma sürecinden önce açıklanır. Katılanlar süreci kolaylaştıran ve sürecin başarılı olmasına katkıda bulunan tavırlara dair çeşitli olanakları bilmelidirler.
BİRİNCİ SINIF KONSENSUS : “Çözüm önerisini onaylıyorum”
Herkes bu yönde tavır aldığında, koşulsuz olarak hemfikir olunmuştur, varılan çözümde herkesin ihtiyaçları dikkate alınmıştır. Çoğunlukla sorun bir bütün değil de tek tek parçalarıyla ele alındığı zaman bu mümkündür.
KOŞULLU KONSENSUS : “Ciddi endişelerim var ama çözüm önerisini onaylıyorum”
Bu durumda varılan en uygun çözüm olmamakla birlikte, kişinin ihtiyaçlarına ve çıkarlarına doğrudan aykırı değildir. Varılan karara kişinin uyması mümkündür. Varolan endişeler gerekirse sonra gündeme gelebilir. Bu çözüm, bir grubun eyleme gücünün olmamasından yeğdir.
KENARDA DURMAK : “ Kararı onaylamıyorum ama bloke etmek de istemiyorum.”
Burada bir kişi kendisini dışarıda tutar ama gruptan ayrılmaz. Onaylamadığı için söz konusu eyleme katılmaz yine de grubun üyesi olarak kalır. Ancak bu durumda da konsensus sağlanamamıştır. Çünkü belli bir süre de olsa bir kişi gruba dahil değildir.
GRUPTAN AYRILMAK : “ Temel endişelerim grup tarafından kabul edilmedi. Gruptan ayrılıyorum.”
Herkesin onaylayabileceği bir çözüm bulunamamış ve konsensüs prosedürü başarısız olmuştur.

EK-2 TOPLANTI DÜZENİ

Toplantılar sık sık bir araya geldiğimiz, ayrı ayrı ama yan yana durduğumuz; hem kendimizi ifade ettiğimiz, birbirimize karşı özgür olduğumuz, hem de birbirimizden öğrendiğimiz, birbirimizle dayanışma dilini inşa ettiğimiz yerlerdir. Ortak Arayış bu toplantılarda kararlar alınırken oydaşma yöntemini benimser çünkü konuşurken/tartışırken esas olan tek başına sonuca varmak değildir, sonuç kadar önemli olan, herkesin kendini ifade ettiği, sonucuna düşünerek katıldığı bir süreci yaşamaktır. Böylesi bir sürecin sonunda oluşan eğilim herkese özgürce katılma/reddetme imkânını verir. Bu sürecin mümkün olduğunca verimli yaşanması için toplantılarda şu hususlara özen gösterilmesi tercih edilir:
• Toplantı salonunun düzenlenişi hiyerarşi üretmemeli, hiç kimseyi iktidar konumuna itmemelidir. Tercihen herkesin birbirinin yüzünü göreceği yuvarlak bir diziliş seçilmelidir.
• Her toplantının başlangıcında toplantı konusunun koordinatlarını çizen; ilk akla gelen temaları özetleyen bir sunuş yapılmalıdır.
• Toplantılar belli bir zaman içerisinde bitmek zorundaysa bu baştan belirtilmeli ve konuşmacıların bu durumu kendilerinin dikkate alması beklenmelidir.
• Herkesin kişilikleri, algılama düzeyleri, aldıkları eğitim, insanlar karşısında konuşma becerisi aynı değildir. Herkesin aynı sürede kendini ifade etmesi beklenmemelidir. Bu yüzden konuşmalarda zaman sınırlaması mümkün olduğunca olmamalıdır.
• OA toplantılarında kişilerin birbirlerine sadece isimleriyle hitap ederek hiyerarşi üretmemeleri tercih edilir.
• Bağırmak haklı olmanın ya da ikna etmenin aracı değildir. Bağırmak bir tür şiddettir. Konuşmacılar ses tonlarına dikkat etmelidir.
• Herkes sırasını bekleyerek konuşmak durumunda olmamalıdır. Bazen yerinde müdahalelerden konuşmacı ve dinleyicilerin yararlanacağı çok özgün fikirler çıkabilir. Ama bu noktada inisiyatif konuşmacınındır. İsteyen konuşmacı, konuşmasına başlamadan önce “sözümü kesebilirsiniz” diyerek onay vermelidir. İzin vermeyene müdahale edilmemelidir.